Burgers kennen niets van bruggen en tunnels, toch?

//Burgers kennen niets van bruggen en tunnels, toch?

Eerst lazen we in De Morgen de aankondiging van de studies, betaald via crowdfunding, dan kwamen de resultaten van de studies en de reacties. Het mag duidelijk zijn: Ringland is de prominente vaandeldrager van een stroom autonome burgerinitiatieven die we vooral in Brussel en in Vlaamse steden zien opduiken.

Niet toevallig daar waar de concentratie van actieve burgers het grootst is, de concentratie van complexe problemen het meest uitgesproken is en nieuwe vormen van democratie altijd eerst tot ontwikkeling komen. Steden zitten in het breukvlak tussen verouderde politieke systemen en vernieuwde vormen van participatieve democratie.

Op 29 april 2015 verscheen dit opiniestuk van Filip De Rynck in De Morgen.

Alle systemen die op hiërarchie en representatie zijn gebaseerd, lijden aan dezelfde sclerose: vakbonden, kerken, grote ledenverenigingen, adviesraden

Ons model van representatieve politieke democratie is versleten. Collega Luc Huyse en schrijver David Van Reybrouck hebben dat eerder al haarfijn ontleed. De legitimiteit van verkiezingen als basis voor leiderschap is zwaar afgekalfd. Het vertrouwen in politieke partijen is historisch laag. Partijen hebben geen solide en stabiele achterban meer en geen sterke maatschappelijke organisaties achter zich. Ze zijn van de straat naar de staat weggegroeid en verworden tot vehikels voor verkiezingen.

Alle systemen die op hiërarchie en representatie zijn gebaseerd, lijden aan dezelfde sclerose: vakbonden, kerken, grote ledenverenigingen, adviesraden. Meer horizontale, netwerkachtige vormen ontwikkelen zich in alle domeinen als dragers van maatschappelijke vernieuwing. En dan nog vooral op het politieke domein.

Elk democratiemodel heeft zijn tijd en zijn tijd gehad. Het skelet van dat vermolmde politieke systeem bestaat nog en geeft de partijen de illusie dat zij de politieke agenda bepalen. In het beste geval vragen ze aan burgers wat ze van die agenda denken. Inspraak noemen we dat dan.

Filip De Rynck: 'Ringland staat symbool voor het zoeken naar nieuwe intelligente verbindingen tussen actieve burgers, politici, middenveld en ambtenaren'

Filip De Rynck: ‘Ringland staat symbool voor het zoeken naar nieuwe intelligente verbindingen tussen actieve burgers, politici, middenveld en ambtenaren’

Een ander soort politieke democratie wringt zich daartussen en ontwikkelt zich van onderen uit, altijd eerst op lokale schaal, maar wel met de blik op de wereld. Burgers die zelf kennis hebben, overal aan kennis geraken en snel kennis delen, geven hun stem niet meer weg: ze verheffen die stem zelf.

Burgers geven geen mandaten aan leiders, ze vullen dat mandaat zelf in. Ze laten politiek niet aan politici, maar doen zelf rechtstreeks aan politiek, door zich te manifesteren in het publieke domein. Burgers zijn niet langer tevreden met inspraak in een voorafbepaalde en selectieve agenda, ze bepalen die agenda zelf.

De betekenis van democratische begrippen wijzigt. Wie heeft de grootste legitimiteit? Degene die door een kaduuk politiek systeem verkozen geraakt en in besloten kring plannen maakt? Of degene die actief mensen en middelen rond een idee verzamelt, een wervend maatschappelijk project op gang brengt en de Roma twee keer laat vollopen?

Burgerinitiatieven zetten de bijl in verouderde bestuurlijke systemen. Zonder administraties kunnen politici niets. Die administratie is echter verkaveld volgens de kunstmatige en verouderde principes: ruimtelijke ordening, wonen, welzijn, onderwijs, mobiliteit, gezondheid. Ze kijken allemaal apart naar de wereld vanuit hun vernauwd blikveld.

In die administraties zitten gestolde patronen met routineuze oplossingen voor problemen uit het verleden. Dat zijn dan bijvoorbeeld ingenieurs die aan de tekentafel Oosterweel bedenken. Burgers kennen niets van bruggen en tunnels, toch? Burgerinitiatieven ontstaan net omdat die bestuurlijke wereld niet in staat blijkt om complexe problemen aan te pakken en interessante perspectieven te ondersteunen.

Dat is ook wat er met Ringland gebeurt: de organisatie blaast het stof van vastgeroeste routines, kijkt op een dwarse en horizontale manier naar het mobiliteitsprobleem en overkapt al die kokers van het overheidsapparaat.

Verouderde modellen van politiek en bestuur zitten in een palliatieve modus maar klampen zich aan tradities vast. De nieuwe patronen veroorzaken wrijving, maar daardoor ontstaat democratische energie.
Ringland staat symbool voor het zoeken naar nieuwe intelligente verbindingen tussen actieve burgers, politici, middenveld en ambtenaren. Representatie is niet, ze wordt. Dat is het debat dat we in Vlaanderen moeten voeren. Niet over de staatshervorming oude stijl, waar gekissebist wordt over bevoegdheden. We moeten naar een politieke staatshervorming nieuwe stijl, waarbij het hele systeem op de schop gaat.

2016-12-16T13:36:13+00:00 27 mei 2015|Inspiratie|1 Comment

One Comment

  1. Klaas 1 februari 2016 at 13:07 - Reply

    Dit bleken profetische woorden en zouden wekelijks herhaald moeten worden, naast ook weid verspreid en menig gedeeld!

Leave A Comment